Preescolar na Casa

Deixamos un artigo de Helena Villar Janeiro que se publicara no seu momento e que se nos pasara colgar neste blogue. Grazas polas súas palabras:

ISO QUE DIN que está caendo acabou con Preescolar na casa, un programa educativo do máis innovador, útil e exportable ao mundo que creou en 1977 o crego lugués do barrio do Catasol, humilde, orixinal e visionario, que se chamaba Antonio Gandoy e andaba con chaqueta de punto gris –que diciamos “vespa”– en bicicleta. Preescolar na Casa foi unha estratexia educativa patrimonio inmaterial galego e, como tal, debera estar protexido. Pero só quedará na memoria de quen traballou nel, de quen soubo da súa valía e, sobre todo, de quen aproveitou as súas virtualidades. Non hai nada máis produtivo en educación que un proxecto para actuar sobre a familia e multiplicar así os resultados. Elevar o nivel cultural e cooperativo das familias para educar nos primeiros anos a proxenie é unha inversión que optimiza os resultados pedagóxicos como ningunha.

Nado da necesidade de igualar oportunidades no noso disperso hábitat, fiel á crenza das potencialidades da parentela educadora, salvagarda da lingua e da cultura no rural, asesorou a milleiros de familias para desenvolver as primeiras habilidades que ha conquistar canto antes quen non pode asistir á escola. O desenvolvemento das primeiras aprendizaxes era dirixido polas persoas coas que convivía a criatura mentres medraba.

Fomentaba a acción dos adultos no desenvolvemento doméstico da educación globalizada da xente miúda e promocionaba fundamentalmente a educación en valores ata o punto de cumprir os requisitos dunha orientación pedagóxica recomendada pola comisión de ministros da Unión Europea que solicitou aos ámbitos políticos que tomen as medidas necesarias para apoiar a implicación das familias nos programas educacionais.

Preescolar na Casa foi un servizo que nada ten que ver cos que prestan as escolas infantís. Chegaba ás familias a través das reunións periódicas de adultos e meniños cos orientadores, da súa estupenda revista e dos medios de comunicación. Pero nin as 40.000 firmas recollidas a favor da súa continuidade foron suficientes para parar iso que din que está caendo e alá vai un programa de prestixio internacional que este curso aínda atendeu a 4.000 familias repartidas en 267 concellos a través dos 660 espazos onde se compartían experiencias e se analizaban as actividades. Aquí queda esta pequena homenaxe.

Ver artigo en tirardofío

Ver artigo en El Correo Gallego

Preescolar na Casa: educación integral

Facémonos eco dun artigo no que se reivindica a presenza de Preescolar na Casa como programa de educación integral para familias e crianzas por parte da Mesa Galega de Ensino no Rural, colectivo formado polos principais sindicatos e organizacións pedagóxicas de Galicia (CIG-Ensino, CCOO-Ensino, STEG, FETE-UGT, Asociación SocioPedagóxica Galega e Nova Escola Galega).

(Ver artigo)

Euros e rapaces no lixo

Deixamos un artigo publicado no diario El Progreso onde se cita a Preescolar na Casa:

Chegou cun pan baixo o brazo no mellor hospital para nacer: o Hula de Lugo. Na despedida do persoal especializado que lles atendeu, non se preocupan polo que costou chegar a este mundo. A eles nada, excepto os bombóns. Ao Estado, miles de euros.

O tempo voa e o neno xa ten dous anos. Foi moitas veces ao pediatra, cun amplo programa de vacinas e ata visitou a Uci por algo que non foi nada. A custe cero.

Agora está nunha Galiña Azul, aínda que non poderá contar co benemérito programa de parentalidade positiva, Preescolar na Casa, que irresponsables políticos borraron do mapa galego. Con tres anos entrará no colexio. Nove cursos nunha custosísima infraestrutura e mestres especializados. Comedor subvencionado. E sen pagar un euro, excepto o malgasto en Read the rest of this entry »

Cuestión de educación

Salvando as distancias que queiramos (España non é Finlandia), cómpre analizar con detalle o sistema educativo finés e aplicarnos algo do conto. Un pobo educado é un pobo libre. Pais e nais, escola e sociedade en xeral están implicados XUNTOS na educación de nenos e nenas:

Pica aquí para ver o programa Cuestión de Educación.

Cuestión de educación e cuestión de prioridades: cando en tempos de crise uns apostan polo investimento en educación como porta de saída á crise, outros, polo contrario.

Dalle tempo ao neno

Deixamos aquí un artigo de opinión de José Manuel Vázquez López, do Departamento de Orientación do CEIP Ramón Artaza (Muros) publicado no último número da revista EDUGA (nº 64) no que fala da importancia de dedicarlles tempo aos nenos. O tempo familiar sería máis favorecedor para o neno ou a nena se fose un tempo activo e de calidade. Dende esta óptica, fala do traballo que neste sentido viña realizando Preescolar na Casa.

O comportamento do neno na escola dependerá, sobre todo, do estilo educativo e do tempo dedicado polos pais no fogar. Estes son conceptos fortemente vinculados porque o alumnado é o reflexo da duración e do tipo de educación familiar, e inflúe máis nel a falta destes, analogamente ao pensamento de  Nietzsche cando afirmaba: “En nuestra vida influyen no solo las cosas que nos pasan, sino también, y acaso más, las que no nos pasan” (Nietzsche, 1887). Non obstante, o adulto pode influír máis no neno deixando de ofrecerlle experiencias.

Desde un punto de vista psicolóxico, toda experiencia levada a cabo con prudencia vén asociada a unha aprendizaxe nova ou acumulativa. Polo tanto, cos cativos cómpre acompañamentos activos vinculados a novos coñecementos. Os nenos necesitan a atención dos seus pais tanto coma o sustento alimenticio diario. A súa falta será expresada polo cativo con comportamentos anómalos ou sen eles. Este feito por imperativos vitais reflíctese na escola e na vida diaria. Cada impresión ten unha expresión ou debería tela. O propio ser busca as maneiras de liberar as experiencias,  baséase nisto a importancia da escoita das vivencias escolares. Deste xeito, a escola complementa o labor principal feito polos pais.

Este factor é unha das claves para a transformación e o desenvolvemento comunitario (Ferradás, 2004, páx.15). Se entendemos a conciliación familiar como un tempo activo, un simple paseo pode ser un momento educativo fantástico cheo de preguntas e respostas. A comunicación activa será, polo tanto, un factor básico: charla sobre a paisaxe, o clima, as razóns, lecturas etc. De feito, importa tanto a calidade de tempo coma a súa cantidade. Centrémonos na cantidade. O tempo é un factor normativo, por moi bos momentos que compartamos co cativo, é importante unha certa duración, sobre todo cando os conceptos que queremos transmitir son atmosféricos e se trasladan por imitación, falamos de ensinar estados de ánimo –a paciencia, a constancia, a tranquilidade, o silencio ou a atención–.

No desaparecido programa Preescolar na Casa dicíase: “O neno aprende máis polo que ve ca polo que se lle di”. Podemos dicir que a educación é a chave para que as familias alcancen a cultura e o saber. Son moitos os feitos  que inciden nesta transformación social. O primeiro sería a aceptación de que os primeiros anos de vida das persoas son fundamentais para estas. O segundo sería a concienciación, acompañado da vontade de dedicarlle máis tempo á educación familiar. Este é un ben necesario para o desenvolvemento comunitario e a transformación da sociedade. Toda carencia educativa vén acompañada dunha posterior desigualdade ou diferenza de capacidades para o descubrimento de verdades.

Os nenos que temos son o froito da suma de todos os estímulos que recibe: medios de comunicación, veciños, compañeiros, familiares… Neste sentido, é fundamental seleccionalos mentres eles non son capaces de facelo pola falta de actitude crítica. Falamos dunha necesaria dieta de estímulos na “sociedade da sobreinformación”. Porque despois moitos deles non se responsabilizarán da imaxe que ofrecen nin dos prexuízos que lle poden causar ao neno, como frecuentemente pasa cos medios de comunicación. É mais, en ocasións a escola parece asumir toda a carga educativa e a responsabilidade, mentres que os titores legais se escudan na falta de tempo, dicindo habitualmente: “É que andamos ás présas”. A exclusividade educadora da escola é un concepto de antano xa superado? (Este asunto foi tratado pola organización Preescolar na Casa, fundada polo “cura da bicicleta”, Antonio Gandoy.)

Analicemos as principais causas da perda da conciliación familiar: o horario laboral, as novas tecnoloxías, a multiplicación da vida social, o ocio… Estas son algunhas das razóns da perda de momentos de exclusividade cos Read the rest of this entry »

Somos acó

Documental que denuncia o sufrimento das familias do rural galego polo desmantelamento das escolas públicas por parte da Administración. Tamén amosa a esperanza e a loita destas familias para defender o rural como medio para desenvolver unha vida digna e con futuro. Foi rodado no verán de 2012 na montaña de Lugo e na cidade de Compostela froito da colaboración entre Fílmika Galaika e os diversos coleitivos afectados polas políticas desmanteladoras da administración.

Lembrando a figura de Antonio Gandoy

CámaraTVG na estatua de Gandoy

CámaraTVG na estatua de Gandoy

Neste artigo de El Progreso, recóllense algúns exemplos das representacións artísticas máis relevantes da cidade de Lugo. Comprácenos ver como entre elas, destácase a estatua ao fundador de Preescolar na Casa, o crego Antonio Gandoy.

Ver artigo en El Progreso

Bo Nadal e Feliz 2013

O PP rexeita a Iniciativa Lexislativa Popular pola continuidade de Preescolar na Casa

El PP rechaza PnC... (El Progreso)

El PP rechaza PnC... (El Progreso)

Bueno, pois xa sabemos como foi a cousa no Parlamento. Podedes velo en calquera destes enlaces:

El Progreso / 20 minutos / Praza Pública / El Faro de Vigo / La Región / El Correo Gallego / La Voz de Galicia

Grazas a todos e todas os que apoiastes a Preescolar na Casa, a todos e todas os que puxestes a vosa sinatura para que a Iniciativa Lexislativa Popular se debatira. A todos e todas os que nos animástedes a seguir pelexando por algo xusto e necesario. Aos grupos políticos que nos apoiaron, aos colectivos de tantos ámbitos, …

Antonio Gandoy definíu a educación como “formar persoas capaces de vivir en harmonía cun mesmo, cos demais e coa natureza”. Busquemos esa harmonía, aínda que ás veces, sexa difícil, moi difícil, …

Neste enlace podedes ler o texto que Manuela Inés Novo Gómez, en nome da Comisión Promotora desta Iniciativa Lexislatura Popular defendeu no Parlamento de Galicia.

Preescolar na Casa volve ó Parlamento de Galicia, TRINTA ANOS TRINTA MIL FIRMAS.

PnC volve ao Parlamento (El Progreso)

PnC volve ao Parlamento (El Progreso)

Na primeira sesión da IX lexislatura Unha Iniciativa Lexislativa Popular (ILP) chega hoxe ó Parlamento de Galicia en virtude da  Lei 1/1988, do 19 de xaneiro, de iniciativa lexislativa popular .”O Parlamento de Galicia, ao aprobar esta Lei, dota ó seu pobo dun instrumento de participación activa para mirar de contribuír á vertebración social e política da Comunidade Autónoma que precisa a conciencia do devir colectivo da nosa cidadanía”.

A letra deste texto “contribuir á vertebración social” xustifica, precisamente,   esta experiencia socio-educativa de atención á infancia. Dicimos que é vertebradora porque se inxire (integra) na comunidade na que nenos e pais viven tratando de equilibrar un territorio ferido gravemente polo despoboamento das áreas rurais e o envellecemento dos seus habitantes. Pero ocorre que as leis teñen unha letra e un espíritu; o espíritu nos tempos que corren, parece andar de vagar, un pouco desnortado pola crise económica e sen tempo para ocuparse de asuntos marxinais.

Pero a cuestión esencial a considerar é que non é realista falar de debate porque segundo o dicionario, debater é discutir  sostendo opinións diferentes e iso non se vai dar. Non se vai dar porque non se van contrastar dous modelos de atención á infancia diferentes.

Como ben sabemos, o modelo Preescolar na Casa foi rexeitado de feito coa falta de apoio por parte da administración pública galega e do outro modelo pouco ou nada sabemos. Sabemos, iso si, que coa familia non se conta. Desde a  máis tenra infancia e sen que se dean situacións nas que sexa estritamente necesario, nenos e nenas van ir a unha Galiña Azul porque, ó parecer, donde se aprende é na escola.

Pero, aínda por riba, esa escola infantil que se oferta non tén carácter educativo, tén carácter asistencial. A lei de ordenación xeral do sistema educativo (LOXSE,1990) recoñecía a etapa cero-tres como educativa e Preescolar na Casa tiña xa no ano 1986 un programa de emisión semanal  en Radio Nacional de España en Galicia para familias con nenos de cero a tres anos.

Un día si e outro tamén, escoitamos nos medios de comunicación cifras conmovedoras da cantidade de pais que chegan ó extremo de teren que denunciar ós seus fillos ou fillas por maltrato familiar.  ¿Qué sente un pai unha nai cando tén que evidenciar ante a sociedade a súa incapacidade para que o seu fillo ou filla axuste os seus comportamentos a un mínimo esixible? ¿Qué sente un neno, unha nena, cando as reaccións cara ós seus pais son de agresión, de insolencia, de desprezo? ¿Qué está a pasar no máis íntimo do seu ser?

Pero o espíritu anda de vagar e non se fai preguntas porque as preguntas requiren respostas e o que non se quere e dar respostas sensatas,  anticipadoras. Respostas que acompañen ós pais e nais, ás familias, no seu difícil papel de educar; respostas que eviten a marxinación, a discriminación e a falta dun desenvolvemento axeitado das capacidades dos nenos e das nenas e da súa intelixencia emocional.

Coa  Proposición de Lei, por iniciativa lexislativa popular, para a confluencia do programa Preescolar na Casa e o ensino público Galego, o que se pretende é que, esa confluencia, teña como resultado final un modelo educativo que implique e apoie ás familias, como mellor garantía do interese superior dos nenos e nenas.

Trinta anos despois…

Están a piques de cumplirse trinta anos de que no pleno do Parlamento de Galicia na súa sesión do 22 de decembro de 1982 se aprobara a seguinte Resolución número 12 de E.G.: “O Parlamento de Galicia insta ao gobern da Xunta de Galicia a estudiar a posibilidade de ampliar o apoio ao servicio de ensino “Preescolar na Casa”, con obxeto de dispor dos necesarios medios financieiros inscritos no Presuposto da Comunidade Autónoma”

O resultado da votación foron 49 votos a favor e 4 en contra, segundo a Mesa. (Desde a tribuna de Prensa deuse por votación unánime) Resolución aprobada. (Revista Preescolar na Casa nº 23 de xaneiro 1982)

Trinta mil firmas…

Trinta mil firmas se recolleron nun breve espazo de tempo. Foi emocionante ver a cantidade de persoas de todas as idades que se achegaban ás mesas de firmas ao longo do país. Para que? Para que vostedes, señorías, que o son por decisión popular,  teñan, cando menos, a sensibilidade de escoitar, de contrastar, de argumentar…, de caer na conta de que se durante trinta anos Preescolar na Casa foi apoiado polos diferentes gobernos de Galicia, merece cando menos que as evidencias amplamente demostradas polas ciencias e asumidas polos gobernos, da importancia da familia e dos primeiros anos da vida de todo ser humano, sexan tidas en conta. Porque é o capital humano o que lle dá riqueza a un país. E vostedes sábeno, claro que o saben. E iso é precisamente o máis doloroso, que sabendo o que saben, fagan o que fan. Conste que quixera equivocarme na decisión que, por maioría, como corresponde, van tomar. Se tiveran o máis mínimo interés neste asunto, esta debate faríase en xuño como correspondía por máis que legalmente podían pospoñelo como, de feito fixeron.

Marisol Fernández Rocha (Preescolar na Casa, Lugo 17-12-12)

Preescolar na Casa
En Revistas Educativas
Arquivos:
Translator
Galician flagItalian flagPortuguese flagEnglish flagGerman flagFrench flagSpanish flagCatalan flag